Her aralık ayında ekipçe bir araya gelip yılın muhasebesini yaparız; bu yılki toplantıda beyaz tahtaya yazdığım ilk cümle şuydu: "Ocak'ta oyuncaktı, aralıkta altyapı oldu." Büyük dil modellerinden bahsediyorum tabii. 2023'e "yapay zeka yılı" demek klişe, biliyorum — ama on üç yıllık şirket tarihimizde bir teknolojinin on iki ayda meraklı deneme aşamasından üretim sistemlerinin parçası olmaya geçtiğini ilk kez gördük. Yıl biterken hem sektöre hem kendi mutfağımıza dönüp bakalım.
"Yazılımcılar işsiz kalacak" manşetlerinden geriye kalan
Yılın başını hatırlayın: GPT-4 mart ayında çıktı ve manşetler "kod yazan yapay zeka geliyor, yazılımcılık bitti" havasındaydı. Aralık ayından bakınca gerçek çok daha sakin: LLM'ler, iyi kullanan geliştiriciyi belirgin hızlandırıyor; kötü kullananı ise kendinden emin biçimde yanıltıyor. Aradaki fark araçta değil, kullanandaki muhakemede.
Kendi ekibimizde yıl boyu ölçtük: kod tamamlama, test verisi üretimi ve dokümantasyonda kazanç net ve tartışmasız. Mimari kararlar, güvenlik değerlendirmeleri ve "bu müşteri gerçekte ne istiyor" sorusu — buralarda insan sorumluluğu milim kımıldamadı. Temmuzda Claude 2'nin çıkışı, açık kaynak tarafında Llama 2'nin yayılması, kasımda OpenAI'daki yönetim krizinin bir hafta boyunca herkese "tek sağlayıcıya bağımlılık" dersini vermesi... Yıl, hem teknolojinin hızını hem ekosistemin kırılganlığını aynı anda gösterdi. (O kriz haftasında kaç müşterimizin "biz sadece tek modele mi bağlıyız?" diye aradığını söylemeyeyim.)
2024'te "agent" kavramını çok daha fazla duyacağız — kendi başına çok adımlı iş yürüten yapay zeka fikri. Bugünkü denemeler emekleme döneminde; gördüklerimiz etkileyici demolar ama üretime koyacağınız güvenilirlikte değiller. Yine de yönü net: modeller cevap vermekten iş yapmaya doğru evrilecek. Temkinli ama meraklı takipteyiz.
Düzenleme cephesi de boş durmadı: Avrupa Birliği bu ayın başında yapay zeka yasası üzerinde siyasi uzlaşmaya vardı. Detaylar netleşecek ama yön belli — bu teknolojiyi kullanan herkesin önümüzdeki yıllarda uyum tarafında ödevleri olacak. Avrupa'ya iş yapan müşterilerimiz için şimdiden not aldığımız bir başlık bu; "bizi ilgilendirmez" diyebilecek kimse kalmayacak gibi görünüyor.
Bizim tezgâhtan: filo, pazaryeri ve içerideki sessiz devrim
Kendi yılımıza gelince, üç başlık öne çıkıyor:
- Araç takip tarafında rölanti ve rota optimizasyonu modüllerini olgunlaştırdık; birkaç filo müşterimizin yakıt raporlarında somut düşüşler gördük. (Bir tanesinde operasyon müdürü rakamlara önce inanmadı, şoförlere sordu, sonra bize teşekkür etti — yılın en tatlı telefonuydu.)
- Pazaryeri projelerinde ödeme ve mesajlaşma akışlarını yeniden kullanılabilir modüllere dönüştürdük. Bu yatırımın karşılığını yılın ikinci yarısında aldık: yeni projelerde haftalarca süren işler, günlere indi.
- LLM destekli geliştirme akışlarını yıl boyu denedik; işe yarayanları süreçlerimize aldık, yaramayanları sessizce emekli ettik.
Bir de sessiz bir eşik geçtik bu yıl: 2010'dan bu yana tamamlanan proje sayımız 500'ü aştı. Kutlama yapmadık — açıkçası fark ettiğimizde ay bitmişti — ama dosyaları açıp baktığımda ilginç bir tablo gördüm: ilk yıllarımızın projeleri neredeyse tamamen web'di; bugünkü dağılımda mobil uygulamalar, backend sistemleri ve araç takip çözümleri başa güreşiyor. Şirketin hikâyesi, sektörün hikâyesinin küçük bir aynası gibi.
Üçüncü maddeyi biraz açayım çünkü yılın asıl hikâyesi bence orada. Mart'ta Claude'u ilk test ettiğimizde "metin işlerinde usta, kod işlerinde stajyer" demiştik. Aralık itibarıyla o stajyer terfi etmedi ama biz onu nerede çalıştıracağımızı öğrendik. Prompt'larımız versiyon kontrolünde, çıktılar insan onayından geçiyor, ölçemediğimiz hiçbir akışı üretime almıyoruz. Yılın başında bunlar deneysel hevesti; yılın sonunda yazılı süreç oldu.
Mobil tarafta da yıl dolu geçti. Flutter yatırımımız meyvesini vermeye devam etti; ekim ayında sahadan notlarımızı bu blogda uzun uzun yazmıştık. Ekip tarafında ise iki yeni arkadaş aramıza katıldı ve itiraf edeyim, işe alım görüşmelerinde "yapay zeka araçlarını nasıl kullanıyorsun" sorusunu ilk kez bu yıl sorduk. Cevaplar, adayın teknik derinliği hakkında beklediğimizden fazlasını söylüyor — aracı sorgusuz kopyalayan ile çıktısını eleştirip doğrulayan arasındaki fark, mülakatın geri kalanını da özetliyor çoğu zaman.
Güvenlik cephesinde yıl nasıl geçti
Bu blogda yıl boyu güvenlik yazdık — OWASP, SQL injection, API güvenliği — ve maalesef malzeme hiç eksilmedi. Devraldığımız projelerde tek tırnakla dökülen SQL hataları gördük, botların üçe katladığı altyapı faturaları gördük, yıllardır güncellenmemiş kütüphaneler gördük. OWASP'ın bu yıl güncellediği API Top 10 listesi, bizim sahada gördüklerimizle neredeyse birebir örtüşüyor: yetki kontrolü hataları her yerde.
Şunu da yazayım: yapay zekanın yaygınlaşması güvenlik tarafında yeni bir cephe açıyor. Oltalama e-postaları artık dil hatasından yakalanmıyor; model destekli saldırganın üretim hızı arttı. Savunma tarafının da aynı araçlarla donanması gerekecek. 2024 planlarımızda güvenlik denetimlerine ayırdığımız kapasiteyi büyütmemizin sebebi bu.
Performans cephesinden de kısa bir karne: yük testini bu yıl süreçlerimizin standart maddesi yaptık ve karşılığını kampanya dönemlerinde gördük. Temmuzda k6 ve JMeter yaklaşımımızı yazmıştık; o yazıdan sonra gelen "bizim sistemi de test eder misiniz" taleplerinin bir kısmı, itiraf edeyim, iş işten geçtikten sonra geldi — çökme yaşandıktan sonraki hafta yük testi istemek, yangından sonra sigorta sormaya benziyor. Yine de geç olması hiç olmamasından iyi; o sistemlerin hepsi şimdi ölçülmüş kapasiteleriyle 2024'e giriyor.
Önümüzdeki yıl için üç iddia
Her aralık üç öngörü yazıyoruz; tutup tutmadığını gelecek aralıkta yüzümüz kızarmadan kontrol ediyoruz. Bu yılki üçlü şöyle.
Bir: yapay zeka özelliği "vitrin süsü" olmaktan çıkıp iş akışlarının içine gömülecek. "Uygulamamızda AI var" cümlesi satış argümanı olmaktan düşecek; "şu süreciniz şu kadar hızlandı" cümlesi geçecek.
İki: güvenlikte API ve tedarik zinciri saldırıları artacak. Uygulamalar API'leşdikçe saldırı yüzeyi oraya kayıyor; bağımlılık zincirindeki tek zayıf halka, yüzlerce projeyi aynı anda etkileyebiliyor. Hazırlıklı olmayan üzülecek — bunu tehdit olarak değil, dostça uyarı olarak yazıyorum.
Üç: performans, pazarlama metriği haline gelecek. Kullanıcı sabrı her yıl azalıyor; yavaş uygulamanın reklam bütçesiyle kurtarılamayacağı bir yıl geliyor. Yük testini bu yıl süreçlerine katan müşterilerimiz, kampanya dönemlerini ilk kez telefon başında beklemeden geçirdiler — bu rahatlık bulaşıcıdır.
2024 planlarınızda bu başlıklardan herhangi biri varsa — bir pilot, bir denetim, bir yükseltme, bir mobil proje — kapımız açık. On dördüncü yılımıza girerken tüm okuyucularımıza sağlıklı, hızlı ve güvenli bir 2024 diliyoruz. Gelecek aralıkta bu öngörülerin karnesini birlikte okuruz.